Hiệu quả công việc là thước đo của đức-tài
(Cập nhật vào lúc 08:20', 28/07/2009)
“Những cán bộ đă qua thực tiễn ở một cơ sở, một tỉnh, một ngành nếu họ làm tốt, có hiệu quả, để lại ấn tượng và được quần chúng tín nhiệm th́ tôi cho đó những người đó là có đức, có tài” - ông Nguyễn Đ́nh Hương.
“Lănh đạo phải là tấm gương về đạo đức, về trí tuệ”
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Một bạn ở Đồng Nai – Nguyễn Minh Hằng hỏi: Theo chúng tôi, thời đại ngày hôm nay nên đánh giá năng lực và cống hiến của người ta nhiều hơn về những phạm trù mang tính chất sinh họat riêng tư. Chẳng hạn như Tổng thống Bill Clinton có chuyện bê bối với cô thư kư, có thể thuộc phạm trù đạo đức nhưng chúng tôi thấy nước Mỹ vẫn trân trọng ông v́ những cống hiến, đóng góp của ông với nước Mỹ. Cá nhân tôi cũng không coi trọng điểm đó để đánh giá lănh đạo? Ư kiến của các ông thế nào?
Ông Nguyễn Đ́nh Hương: Những nhức nhối về mặt phẩm chất về mặt đạo đức và lối sống của một số Đảng viên và người có chức có quyền đang khiến dư luận lên tiếng. Nó đang diễn ra hàng ngày, đập vào mắt hàng ngày, nào là tham ô, con riêng, con chung, bỏ vợ, bồ bịch… đủ thứ chuyện.
Đảng ta bao giờ yêu cầu phải có đức-tài trong đó đức là gốc. Bác Hồ cũng đă nói rồi, con người ta mà không có đạo đức th́ chả làm được cái ǵ. Anh có tài mấy đi nữa nhưng rồi cuối cùng anh phục vụ ai, anh tiêu biểu cho ai, anh làm gương cho ai.
Với cương vị lănh đạo một đơn vị, lănh đạo một địa phương, lănh đạo một đất nước người ta thường xem các vị đó như những tấm gương. Nếu anh không phải là một ngọn cờ th́ ít nhất anh cũng phải là một tấm gương về đạo đức, về trí tuệ.
Chúng ta đă nghiên cứu măi về đức và tài, cái đức bao giờ cũng là gốc, là cái cơ bản, tất nhiên đức mà không có tài cũng vứt đi. Nhưng nếu chỉ có trọng tài thôi, không cần xem xét về đức nữa th́ cũng không xứng đáng. Phải có được những người đủ tài và đức th́ chúng ta mới xây dựng Đảng trong sạch, xứng đáng là Đảng cầm quyền, là hạt nhân lănh đạo của đất nước, của nhân dân.
Ông Vũ Khoan: Về trường hợp của Tổng thống Bill Clinton, tôi cho rằng mỗi một xă hội có một truyền thống khác nhau. Chúng ta đang ở trên đất VN với truyền thống văn hóa phương Đông nên rất khác với truyền thống văn hóa phương Tây, không thể áp dụng một cách máy móc truyền thống của dân tộc này sang dân tộc khác, nó sẽ không được xă hội chấp nhận.
Trường hợp của ông Bill Clinton được xă hội Mỹ chấp nhận, nhưng trường hợp tương tự như vậy mà ở VN th́ không được chấp nhận, một khi không được chấp nhận th́ làm sao người đó có thể lănh đạo được đất nước, lănh đạo đơn vị được. Vấn đề văn hóa, vấn đề truyền thống luôn là một nhân tố không thể bỏ qua trong mọi sự phát triển của xă hội.
“Bộ trưởng không nhất thiết phải là Ủy viên Trung ương Đảng ”
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Thưa ông Nguyễn Đ́nh Hương, có những ư kiến cho rằng phải trưởng thành từ thực tiễn, đi lên trong khó khăn và có sản phẩm cụ thể. Do vậy, thay v́ đánh giá chung chung, nên chăng phải dựa trên những sản phẩm có thực. Sản phẩm đó có thể là kết quả của thời gian người đó làm lănh đạo một đơn vị, một tổ chức nào đó?
Ông Nguyễn Đ́nh Hương: Có một bài phát biểu của cố Tổng bí thư Lê Duẩn khiến tôi cứ nhớ măi: “Đức - Tài nói cho cùng là hiệu quả công việc. Hiệu quả công việc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt đánh giá hiệu quả công việc của một cán bộ.
Những cán bộ đă qua thực tiễn ở một cơ sở, một tỉnh, một ngành nếu họ làm có hiệu quả, để lại ấn tượng th́ tôi cho đó những người đó là có đức, có tài.
Bây giờ để đánh giá một Bí thư tỉnh th́ làm thế nào?
Tôi cho rằng, để đánh giá về một Bí thư, một Chủ tịch tỉnh th́ cứ lấy hiệu quả về kinh tế - xă hội của tỉnh đó làm thước đo. Trước hết tỉnh đó nộp thuế được bao nhiêu, đóng góp được ǵ cho đất nước và một điểm nữa là dân anh được hưởng lợi ǵ trong nhiệm kỳ người đó làm Bí thư, Chủ tịch.
Tôi cũng không đồng ư quan điểm là Bộ trưởng cứ nhất nhất phải là Ủy viên Trung ương. Thực tế có những người không phải là Ủy viên Trung ương nhưng người ta có đủ năng lực, thậm chí người ta quá tuổi một tí nhưng người ta lại có tài, làm việc có hiệu xuất.
Khác với thời chiến, giờ chúng ta hội nhập với thế giới rồi, nên phải lấy cái hiệu quả trong thực tế để làm thước đo đánh giá cán bộ.
Có những lănh đạo nghỉ hưu rồi hoặc mất lâu rồi mà người ta vẫn tôn vinh, vẫn luyến tiếc, người ta vẫn đánh giá cao những cống hiến của đồng chí đó. Nhưng có người suốt nhiệm kỳ không để lại ǵ, thậm chí c̣n bị oán trách.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Bạn đọc Lại Hồng Vân ở Thanh Hóa đặt câu hỏi với ông Vũ Khoan: Thưa ông, chúng tôi trực tiếp vẫn nh́n nhận ông như một nhà lănh đạo rất tâm huyết và có cá tính. Có vẻ như giờ đây, chúng ít có những nhà lănh đạo có cá tính. Có phải chăng tiêu chí: đi nhẹ, nói khẽ, cười duyên đang là tiêu chí chọn lựa cán bộ bây giờ. Kết quả là chúng ta thiếu những cán bộ có bản lĩnh, có cá tính?
Ông Vũ Khoan: Câu hỏi này của độc giả khiến tôi lâm vào t́nh thế rất khó khăn. Cám ơn bạn đă đánh giá tôi như thế, không phải là khiêm tốn, nhưng kỳ thực tôi thấy mặc dù có làm được một số việc, nhưng cũng c̣n nhiều mong muốn nhưng tôi chưa làm được.
Về tiêu chuẩn cán bộ th́ ông Nguyễn Đ́nh Hương cũng đă nói rồi, tôi cũng có một vài chia sẻ: Muốn xem có phải là người lănh đạo tốt hay không th́ hăy cứ nh́n vào những con người đó, sản phẩm người ta làm ra là cái ǵ.
Khi c̣n trong Bộ Ngoại giao, chúng tôi cũng đánh giá cán bộ theo sản phẩm cuối cùng, tức là những công việc giao cho anh theo chức danh nhiệm vụ, cuối cùng anh đă làm được cái ǵ chứ không chỉ đánh giá chung chung là anh đă ứng xử thế nào hoặc là anh giữ ḿnh thế nào.
Chúng ta nên quen dần với cách đánh giá này, và phải đánh giá nhiều chiều. Tôi có để ư nhiều doanh nghiệp, họ đánh giá không chỉ là người lănh đạo đánh giá cấp dưới mà cấp dưới cũng có thể đánh giá lănh đạo và những đồng nghiệp đánh giá lẫn nhau, cho điểm lẫn nhau, người ta đánh giá 3 chiều như thế tạo nên một kết quả chuẩn xác.
Không thể đánh giá về một con người bằng cái nh́n một chiều. Và tất nhiên phải căn cứ vào những chuẩn mực nhất định, đó chính là công việc giao cho anh. Chỉ có cách như vậy th́ chúng ta mới chọn được những con người lănh đạo nó phù hợp.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Bạn Nguyễn Đ́nh Thắng (ĐH Nha Trang) hỏi: Kính thưa bác Nguyễn Đ́nh Hương, cháu nghe bác nói trên trực tuyến VietNamNet, chúng cháu thực sự xúc động về những tâm huyết của bác. Nhưng chúng cháu băn khoăn là làm thế nào những ư kiến của bác trở thành hiện thực trong Đại hội Đảng các cấp sắp tới?
Ông Nguyễn Đ́nh Hương: Trải nghiệm qua thực tiễn của tôi trong 50 năm công tác ở Ban Tổ chức Trung ương và công tác bảo vệ Đảng, bây giờ về hưu rồi mới thấy thấm thía những cái được và không được của ḿnh trong quá tŕnh phục vụ Trung ương, phục vụ Bộ Chính trị và Ban Bí thư.
Những ư kiến của tôi, tôi chắc rằng không thể một lúc, tức khắc mà làm ngay được, nhưng mà quy luật của công tác cán bộ, sự yêu cầu, bức xúc của quần chúng, của toàn Đảng th́ chắc rằng những ư kiến của tôi sẽ dần dần được thực hiện. Không có một cách nào khác nếu chúng ta không đổi mới một cách mạnh mẽ, dũng cảm nh́n thẳng vào sự thật, dám đổi mới về tư duy, về cách nh́n nhận cán bộ.
Hội nghị Trung ương 9 tối rất thấm thía mấy vấn đề được đề cập trong công tác cán bộ, đó là: Chiến lược nhân tài của đất nước, là quy hoạch cấp lănh đạo, cấp trung ương, là đổi mới cái thực hiện việc dân chủ, công khai và minh bạch.
Những ư kiến đó của Trung ương tôi rất tâm đắc, tôi rất tin tưởng Ban chấp hành Trung ương, tin tưởng ở Đại hội sắp tới sẽ có những cái đổi mới theo ước vọng của toàn Đảng, toàn dân.
Nhân sự phải có trẻ hóa và có kế thừa
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Thưa ông Nguyễn Đ́nh Hương, trong thực tế nhiều vị lănh đạo Đảng có thể có tuổi nhưng vẫn rất được người dân tín nhiệm, vẫn có khả năng để cống hiến tốt, thế nhưng theo quy định họ phải nghỉ hưu. Theo ông chúng ta có nên cứng nhắc về tuổi tác không khi đă có một số nhà lănh đạo có năng lực, rất có tâm huyết và được nhân dân yêu mến trân trọng, nhưng do tuổi tác phải về hưu, đến giờ này người dân thấy tiếc nuối và cho rằng đó là một sự lăng phí.
Ông Nguyễn Đ́nh Hương: Nh́n về lịch sử, Đảng ta cũng có lúc nhấn mạnh về đường lối cán bộ, nhấn mạnh về giai cấp công nhân th́ đi t́m công nhân đưa vào cấp ủy. Rồi khi nói về trẻ hóa th́ lại gạt một lúc bao nhiêu người.
Trong thực tế nhiều người nhiều tuổi vẫn c̣n trí tuệ, có đức độ, c̣n có uy tín trong Đảng và trong nhân dân, nhưng mà v́ một chủ trương trẻ hóa nên phải nghỉ , thực hiện cơ chế trẻ hóa từ khóa 7.
Nếu không dứt khoát về độ tuổi đầu ra, đầu vào th́ dễ du di hoài, mà du di th́ ông này cũng ở lại, ông kia cũng ở lại. V́ thế đầu vào Trung ương nên ở độ tuổi 55 là được.
C̣n đầu ra, ví dụ Bộ Chính trị là 65 tuổi, quá 65 tuổi th́ thôi. Ở đây tôi thấy có sự tế nhị trong công tác nhân sự, bây giờ mà không quy định cái đó nữa cũng phức tạp, mà quá cứng nhắc th́ cũng phức tạp.
Cho nên cái trẻ hóa và kế thừa, tôi muốn dùng 2 từ này trong chính sách cán bộ, trong cơ cấu cấp ủy. Lúc đó sẽ có cái độ tuổi trẻ, độ tuổi trung b́nh, có độ tuổi lớn tuổi, nhưng cái độ tuổi lớn tuổi ít thôi th́ mới đảm bảo được.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Giả sử nếu chúng ta đặt nặng vấn đề về năng lực và khả năng thực tiễn, rồi kết quả sản phẩm cụ thể như ông Vũ Khoan và ông Nguyễn Đ́nh Hương đă nói. C̣n trong trường hợp một nhà lănh đạo đạt được tất cả những yêu cầu đó th́ ta có châm chước những điều kiện khác không?
Ông Nguyễn Đ́nh Hương: Quan điểm của tôi, nói chung là cũng phải dần dần trẻ hóa và có kế thừa, có nhiều độ tuổi kế tiếp nhau. Cũng như bây giờ chúng ta đưa vào Bộ Chính trị những đồng chí 47 tuổi, khi hết khóa đồng chí ấy là 62 tuổi, nếu trúng cử th́ có thể c̣n ở lại một khóa nữa hay là hơn khóa nữa.
Theo cá nhân tôi, không nên cứng nhắc, trừ trường hợp cá biệt nếu người đó có biệt tài, quá giỏi, giỏi thực, sức khỏe tốt và có uy tín trong Đảng, được toàn Đảng, toàn dân tôn vinh th́ theo tôi không nên rút ra, không nên thôi chức vụ. Mà có khi làm nửa khóa hoặc 2/3 khóa đó. Trường hợp cá biệt đă quá tuổi nhưng mà thật đặc biệt th́ có thể để lại, lưu lại một thời gian.
Không có bản lĩnh tranh cử th́ không nên bổ nhiệm
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Tại sao vẫn chưa minh bạch, công khai về năng lực, về kết quả, về con người để cho mọi người nh́n nhận và đánh giá. Thưa ông Nguyễn Đ́nh Hương, đâu là trở lực, đâu là rào cản để chúng ta yêu cầu người được chọn để giao nhiệm vụ phải có kế hoạch, có một chương tŕnh hành động, để thuyết phục là ḿnh sẽ hoàn thành tốt chức trách được giao, được bầu?
Ông Nguyễn Đ́nh Hương: Ta chưa có cơ chế tranh cử như nhiều nước. Có những người khi được bầu th́ lại nói rằng đó là do Đảng cử tôi ra th́ tôi làm thôi, chứ bảo tôi có hành động như thế nào đó th́ cũng ngại. Cái dở là ở chỗ đó.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng nếu một người không muốn tranh cử không muốn thể hiện ḿnh là tốt nhất th́ có nên bầu người đó không? Nếu người ta không sẵn sàng cho việc đó, mà đây là cử, là ép, cấp trên chỉ đạo, phân công tôi phải làm th́ cái sự phải này nó có phải thật tâm họ nghĩ như vậy không? C̣n nếu giả sử đúng thật như vậy th́ có nên chọn lựa người không sẵn sàng?
Ông Nguyễn Đ́nh Hương: Trong Đảng ta có 3 cơ chế công tác cán bộ. Một là cơ chế bầu cử, cơ chế thứ 2 là bổ nhiệm, cơ thế thứ 3 là thi tuyển. Hồi tôi làm Phó ban tổ chức tôi đă thể nghiệm cái này rồi, th́ thấy thi khá chính xác.
Tôi đă cho thi tuyển Hiệu trưởng ở trường ĐH Bách khoa, thi tuyển Giám đốc ở một nhà máy điện. Mỗi vị trí chọn ra 2-3 ứng cử viên rồi cho họ thi thố, có chương tŕnh hành động hẳn hoi và có một tập thể giáo viên, giáo sư cùng b́nh bầu. Phương pháp này mới được làm thí điểm tại một vài cơ sở, chưa làm đại trà.
Tới đây, nếu muốn chọn Thủ tướng hay Chủ tịch tỉnh, cũng cần phải đưa ra 2-3 ứng cử viên, họ phải tŕnh bày chương tŕnh hành động trước đại hội và để Đại hội lựa chọn.
TBT Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng thưa ông Vũ Khoan, chúng tôi nghĩ rằng là một Đảng viên, một người có trách nhiệm trong Đảng khi nhận nhiệm vụ phải sẵn sàng, luôn luôn phải có tâm huyết, thực sự có khát vọng cho việc đó , quyết tâm và chứng tỏ ḿnh làm việc đó tốt nhất. Có ǵ khó khăn trong cách làm này mà chưa làm được?
Ông Vũ Khoan: Cũng có 2 nguyên nhân. Một là cơ chế của chúng ta đă h́nh thành như thế từ lâu rồi, thay đổi được nó không phải là một điều dễ dàng đối với tổ chức cũng như là đối với từng người.
Thứ hai là văn hóa của người phương đông nói chung và người Việt Nam nói riêng thường tế nhị, không thích phô trương. Truyền thống và văn hóa ảnh hưởng đến cách ứng xử của con người.
Phải có cơ chế mới như anh Nguyễn Đ́nh Hương đă nói. Và liên quan đến văn hóa th́ phải tập dần với văn hóa tranh cử với văn hóa hiến thân cho chức vụ nọ, chức vụ kia. Nếu không thay đổi 2 điểm này th́ không thể thay đổi được.
