10 câu hỏi cần thiết cho sự thay đổi (P1)
(Cập nhật vào lúc 11:36', 04/02/2010)
Là những người lănh đạo, chúng ta không kiểm soát được việc thị trường phát triển nhanh như thế nào và việc các ngân hàng cho vay khôn ngoan ra sao. Nhưng chúng ta có thể quản lư được tư tưởng của ḿnh và “tính yêu đời” - cụm từ được đúc kết bởi John Maynard Keynes từ cuộc Đại suy thoái.
Nếu tất cả những ǵ bạn có là một cái bảng tính đầy những dấu đỏ và những dự đoán khủng khiếp, th́ bạn dễ dàng bị tê cứng bởi nỗi sợ hăi và ngần ngại thay đổi. Nhưng nếu bạn vẫn có thể duy tŕ tư duy của người lănh đạo th́ những thời điểm khó khăn có thể là lúc tuyệt vời để tách bạn ra khỏi sự g̣ bó và xây dựng những lợi thế cho ḿnh trong nhiều năm tới.
Thực tế, khi sáng tạo tương lai, điều duy nhất đáng lo ngại không phải là có nhiều mà là có quá ít sự thay đổi - đặc biệt là trong một nền kinh tế nơi mà có quá nhiều đối thủ cạnh tranh luôn luôn theo đuổi số khách hàng vốn đă ít cùng với những sản phẩm và dịch vụ na ná như nhau.
Giờ đây chính là lúc để suy nghĩ lại về những giả định chiến lược lâu dài từ chính bên trong công ty bạn để thách thức với những trí tuệ mang tính tập quán đă có từ hàng chục thập kỉ trong ngành công nghiệp và để thúc đẩy bản thân bạn học tập, phát triển và sáng tạo.
Như Albert Einstein từng nói: “Các vấn đề không thể được giải quyết bằng chính những nhận thức đă tạo ra chúng”, hoặc theo như ai đó nói: “Nếu tất cả những ǵ bạn từng làm là tất cả những ǵ bạn từng làm được, th́ tất cả những ǵ bạn sẽ có là tất cả những ǵ bạn từng có”.
Đă đến lúc làm - và phải làm - điều ǵ đó khác biệt. Do đó, dưới đây là 10 câu hỏi mà các nhà lănh đạo phải tự hỏi bản thân và tổ chức của họ - những câu hỏi được đặt ra với những thách thức thay đổi tại thời điểm mà thay đổi chính là tên của cuộc chơi. Người lănh đạo nào có câu trả lời tốt nhất sẽ thắng cuộc.
1. Bạn có nhận thấy những cơ hội mà đối thủ cạnh tranh không thấy hay không? Tom Kelly của tập đoàn IDEO thường thích trích dẫn một câu nói nổi tiếng của tiểu thuyết gia người pháp Marcel Proust rằng: “Quy luật thực sự của việc khám phá không chỉ bao gồm việc t́m ra vùng đất mới mà c̣n ở việc thấy nó ở một góc độ mới”.
Những công ty thành công nhất không chỉ cạnh tranh vượt trội so với đối thủ của họ. Họ tái xác định lại cụm từ cạnh tranh bằng cách nắm lấy những ư tưởng độc đáo duy nhất trong cái thế giới của lối tư duy “tôi cũng vậy” tương tự nhau.
2. Bạn có ư tưởng ǵ về việc t́m kiếm những ư tưởng mới ở đâu không? Một cách là nh́n nhận vấn đề như thể lần đầu tiên bạn gặp phải nhằm hướng tới cái nh́n rộng lớn hơn cho các ư tưởng đă có từ lâu. Các ư tưởng đă trở thành lề thói trong một ngành công nghiệp có thể được đổi mới khi chúng ḥa nhập với một ngành công nghiệp khác, đặc biệt là khi chúng thách thức những giả định đang phổ biến vốn xác định đặc điểm của rất nhiều ngành công nghiệp.
3. Bạn có giỏi một cái ǵ đó không? Bạn không thể “giỏi” tất cả mọi thứ. Bạn phải thật xuất sắc một số điều ǵ đó: những điều khả thi nhất, có thể dễ tiếp cận nhất, thông minh nhất, màu sắc nhất, rơ ràng nhất. Các công ty thường thấy thoải mái khi ở giữa con đường - đó là nơi có tất cả các khách hàng. Ngày nay, lấp lửng lưng chừng chính là tự hủy hoại ḿnh. Bạn phải là cái ǵ đó quan trọng nhất với ḿnh?
4. Nếu công ty bạn không hoạt động trong tương lai, ai sẽ là người nhớ nó nhiều nhất và tại sao? Lần đầu tiên tôi biết đến câu hỏi này là từ nhà quảng cáo thiên tài Roy Spence, người nói rằng ông có được nó từ Jim Collins. Cho dù nguồn gốc của nó là ǵ, th́ câu hỏi này vừa tinh tế vừa đơn giản - và đáng để coi nó như là sự hướng dẫn cần thiết đến những điều ǵ thực sự quan trọng.
5. Bạn có chỉ ra được làm thế nào lịch sử công ty có thể giúp tạo dựng tương lai được không? Nhà tâm lư học Jerome Bruner đă có một cách ngắn gọn để mô tả những ǵ xảy ra khi những ǵ tốt nhất của quá khứ giúp t́m kiếm sự mới mẻ.
Cốt lơi của sự sáng tạo, ông lập luận, chính là “chỉ ra làm thế nào để sử dụng những cái bạn thực sự biết để có thể vượt khỏi những cái bạn đă nghĩ”. Người lănh đạo sáng tạo nhất tôi từng gặp không chối bỏ quá khứ. Họ khám phá lại và diễn giải lại những điều xảy ra trước đó để phát triển một cái nh́n mới vào những điều sắp xảy ra.
